Ontwikkeling van methoden voor de interactieve inzet van sociale media rond kunstactiviteiten.
Tools voor cultuurprofessionals.
Hoe kun je het gesprek over en rond kunstactiviteiten tot stand brengen en mogelijk verdiepen? Het onderzoeksproject Ruimte voor dialoog probeert antwoord te geven op die vraag, door het ontwikkelen van sociale media strategieën hiervoor. Zo wilden we de dialoog over of rond datgene dat de betrokken kunstenaars en kunstorganisaties aan de orde wilden stellen een plek geven in een digitale omgeving.

Vijf kunstorganisaties werkten mee door verschillende cases aan te wijzen waarmee we als professionals en onderzoekers aan de slag zijn gegaan. Allereerst zijn sociale media strategieën ontwikkeld voor de voorstelling De wierheid fan Wylgeragea en – in twee fasen - het talentontwikkelingsproject Fulkaans van Keunstwurk. Daarop is gewerkt aan strategieën voor een community rond de tentoonstelling Escher op reis van het Fries Museum, de voorstelling Elkenien is in prutser van Tryater en Natuurlijk klassiek van Stadsschouwburg De Harmonie. Fulkaan kreeg nog een vervolg in NEO (Never Ending Orchestra).

Er valt veel te zeggen over het ontwikkelingsproces dat we met elkaar hebben doorlopen. Op deze website vind je een verzameling van inzichten vanuit verschillende perspectieven, vanuit de onderzoekers, de professionals, docenten en studenten. De aard van de bijdragen is dan ook heel verschillend. Dat nodigt, zo hopen wij, uit tot dialoog. Daarom is er ook een forum op deze website te vinden waarin we, eigen aan de doelstellingen van Ruimte voor dialoog, gezamenlijk verder kunnen bouwen aan kennis over het stimuleren van betekenisvolle interactie op sociale media die bijdragen aan het versterken van het maatschappelijk belang van de kunsten.

Graag tot ziens, ook namens de betrokken professionals,


Antine Zijlstra
(NHL Stenden Hogeschool)


Navigatie

Deze website heeft als doel de bevindingen van het onderzoeksproject ‘Ruimte voor Dialoog’ voor een breder publiek toegankelijk te maken en om tools aan te reiken aan cultuur- en marketingprofessionals uit het werkveld. Om door deze website te navigeren kan een keuze gemaakt worden uit het type inhoud (content: onderzoek → blauw, reflectie → roze, en tools → wit), de organisatie (de cases) waar het over gaat, en de thema’s die uit het onderzoek naar voren kwamen. Deze kunnen als verschillende filters in combinatie met elkaar worden toegepast om alleen die berichten te tonen waar op dat moment interesse voor is. Klik op het minnetje achter het filter of op het filtericoon zelf om het filter te wissen.

Deze website is net beschikbaar. Dat betekent dat er mogelijk nog onvolkomenheden zijn. Laat het ons weten via: info@ruimtevoordialoog.nl

Wanneer de inhoud van de berichten vragen oproept, zien we je reactie graag op het forum. We zetten de dialoog daarover namelijk graag in gang!



Doelen en strategieën voor het tot stand brengen van online dialoog (de praktijk)

Emiel Copini

Kwalificeren, socialiseren of subjectiveren

De driedeling kwalificeren, socialiseren, subjectiveren (KSS) is het uitgangspunt waarmee binnen Ruimte voor Dialoog doelen en strategieën zijn ontwikkeld om online de dialoog te stimuleren. Het doel van een kunstactiviteit – zoals een voorstelling, een tentoonstelling of concert – is door de betrokken organisatie in meer of mindere mate vastgesteld. Dat geldt eveneens voor de gewenste communicatie over of naar aanleiding van die activiteit. De indeling van Gert Biesta (2013) is binnen de ontwikkelteams als basis gebruikt om gezamenlijk het doel en de strategie te bepalen en uit te werken. Een uitgebreide uitleg van deze theorie lees je hier. In het kort herhaald:

Kwalificeren
Door Gielen e.a. (2014) is kwalificatie beschreven als de functie van cultuur in brede zin als het “in relatief meetbare termen (vastleggen van) de vereiste vaardigheden, kennis en competenties (…) om tot een cultuur te behoren, of er op zijn minst relatief goed in te kunnen functioneren” (p.15). Vertaald naar mogelijke ambities van een kunstorganisatie om online interactie te stimuleren hebben we deze functie opgevat als een educatieve: als organisatie kun je online interactie bevorderen of een platform daartoe oprichten om je publiek iets bij te brengen, iets te leren, of een leerproces te faciliteren.

Socialiseren
Van kunst, van cultuur, maar ook van offline en online communicatie hierover binnen een groep mensen, kun je in de eerste plaats zeggen dat het een verbindende functie heeft. Mensen verhouden zich tot elkaar en geven in die interactie betekenis aan zichzelf als individu en als groep (Van Heusden, 2010). Vrij vertaald naar de drijfveren van een kunstorganisatie om een groep mensen online aan zich te binden, zou het doel kunnen zijn om mensen met een gedeelde passie of interesse samen te brengen en groepsvorming en betekenisgeving hand in hand te laten gaan. Het gaat hier met name om “herkenning, het gevoel van ergens bij horen, om een bevestiging van de eigen identiteit” (Zijlstra en Elkhuizen 2016, p.5).

Subjectiveren
De derde mogelijke functie die we onderscheiden binnen de ontwikkelteams heeft betrekking op het innemen van een “zelfstandige, onafhankelijke of autonome – soms kritische – positie” (Gielen e.a. 2014, p.16) binnen de betreffende sociale orde of context. Communicatie kan worden ingezet of gestimuleerd om mensen door middel van kunst aan het denken te zetten of uit te dagen. Bijvoorbeeld door een maatschappelijke discussie aan te moedigen, een prikkelend betoog te starten of een recalcitrante houding aan te nemen. Een online platform is in dat geval bedoeld om het debat te faciliteren of mensen wakker te schudden.

Een definitieve of eenduidige keuze voor één van deze drie functies is niet noodzakelijk. Ze vormen vooral een kapstok om de beoogde doelen en strategieën richting te geven. Waartoe en op welke wijze willen we de dialoog stimuleren en faciliteren? In de praktijk blijken de professionals veelal te gaan voor een combinatie van doelen en strategieën. Het is bijvoorbeeld goed denkbaar dat een platform wordt opgericht om het publiek zowel te informeren, te inspireren, als ook om hen op een kritische wijze uit te dagen tot een debat. De discussie hoeft er zeker niet toe te leiden dat ze uiteengedreven worden, een stevig debat naar aanleiding van een bepaald werk kan ook verbindend werken.

De utopie van een volwassen community

Bij alle vier de betrokken organisaties bestond de wens om een online community te ontwikkelen waar communicatie plaatsvindt die past bij de visie van de organisatie als geheel. Binnen alle cases kwam het besef tot stand dat dit geen eenvoudig traject is, dat het tijd kost om een volwassen platform tot stand te brengen. De stip op de horizon was in de meeste gevallen een situatie waarin de leden betrokken en actief zijn, zelf content plaatsen en niet meer aangespoord hoeven te worden om te reageren. Dat dit veelal een utopie bleek, betekent niet dat er toch kleine stappen zijn gezet in die richting.

Voortschrijdend inzicht 

De onderzoekers waren als constante factor betrokken bij alle cases. Zij probeerden balans te houden tussen gepaste afstand en betrokken meedenken, zoals dat gaat bij ontwerpgericht onderzoek. Enerzijds was de visie en wensen van de vertegenwoordigers van de betrokken kunstorganisatie leidend. De studentengroepen en het onderzoeksteam waren ondersteunend. Ze werkten vanuit de vraag welke communicatiestrategieën er passend bij de organisatie ontwikkeld konden worden. Anderzijds deden de onderzoekers meer dan alleen vragen stellen en data verzamelen: zij permitteerden het zich ook om in enige mate bij te sturen, aan te moedigen en waar nodig met input te komen.

De inzichten die zijn opgedaan binnen de verschillende cases zijn mede om die reden niet helemaal afzonderlijk te beschouwen. Buiten het feit dat de educatieve afdelingen van de vier grote organisaties in Leeuwarden elkaar kennen en ontmoeten, zijn er vanuit het onderzoeksproject ook bijeenkomsten geweest waarbij inzichten werden uitgewisseld. Ook brachten de onderzoekers inzichten, ideeën en bevindingen vanuit de ene case in bij de anderen. Dat er stappen zijn gezet in het ontwikkelen van interactieve sociale media communicatiestrategieën  blijkt daardoor vooral uit de laatste cases ‘Planeet Escher’ en ‘Never Ending Orchestra‘ (NEO). De groei in interactiviteit en eigen initiatief vanuit de community is het resultaat van datgene dat ontdekt is in de eerdere cases ‘De wierheid fan Wylgeragea‘, ‘Fulkaan‘, ‘Elkenien is in prutser‘ en de casus voor De Harmonie.  

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *