Ontwikkeling van methoden voor de interactieve inzet van sociale media rond kunstactiviteiten.
Tools voor cultuurprofessionals.
Hoe kun je het gesprek over en rond kunstactiviteiten tot stand brengen en mogelijk verdiepen? Het onderzoeksproject Ruimte voor dialoog probeert antwoord te geven op die vraag, door het ontwikkelen van sociale media strategieën hiervoor. Zo wilden we de dialoog over of rond datgene dat de betrokken kunstenaars en kunstorganisaties aan de orde wilden stellen een plek geven in een digitale omgeving.

Vijf kunstorganisaties werkten mee door verschillende cases aan te wijzen waarmee we als professionals en onderzoekers aan de slag zijn gegaan. Allereerst zijn sociale media strategieën ontwikkeld voor de voorstelling De wierheid fan Wylgeragea en – in twee fasen - het talentontwikkelingsproject Fulkaans van Keunstwurk. Daarop is gewerkt aan strategieën voor een community rond de tentoonstelling Escher op reis van het Fries Museum, de voorstelling Elkenien is in prutser van Tryater en Natuurlijk klassiek van Stadsschouwburg De Harmonie. Fulkaan kreeg nog een vervolg in NEO (Never Ending Orchestra).

Er valt veel te zeggen over het ontwikkelingsproces dat we met elkaar hebben doorlopen. Op deze website vind je een verzameling van inzichten vanuit verschillende perspectieven, vanuit de onderzoekers, de professionals, docenten en studenten. De aard van de bijdragen is dan ook heel verschillend. Dat nodigt, zo hopen wij, uit tot dialoog. Daarom is er ook een forum op deze website te vinden waarin we, eigen aan de doelstellingen van Ruimte voor dialoog, gezamenlijk verder kunnen bouwen aan kennis over het stimuleren van betekenisvolle interactie op sociale media die bijdragen aan het versterken van het maatschappelijk belang van de kunsten.

Graag tot ziens, ook namens de betrokken professionals,


Antine Zijlstra
(NHL Stenden Hogeschool)


Navigatie

Deze website heeft als doel de bevindingen van het onderzoeksproject ‘Ruimte voor Dialoog’ voor een breder publiek toegankelijk te maken en om tools aan te reiken aan cultuur- en marketingprofessionals uit het werkveld. Om door deze website te navigeren kan een keuze gemaakt worden uit het type inhoud (content: onderzoek → blauw, reflectie → roze, en tools → wit), de organisatie (de cases) waar het over gaat, en de thema’s die uit het onderzoek naar voren kwamen. Deze kunnen als verschillende filters in combinatie met elkaar worden toegepast om alleen die berichten te tonen waar op dat moment interesse voor is. Klik op het minnetje achter het filter of op het filtericoon zelf om het filter te wissen.

Deze website is net beschikbaar. Dat betekent dat er mogelijk nog onvolkomenheden zijn. Laat het ons weten via: info@ruimtevoordialoog.nl

Wanneer de inhoud van de berichten vragen oproept, zien we je reactie graag op het forum. We zetten de dialoog daarover namelijk graag in gang!



Algemene inzichten ‘Ruimte voor dialoog’: Strategieën en voorwaarden voor strategie-ontwikkeling

 

Antine Zijlstra

Het onderzoeksproject ‘Ruimte voor dialoog’ wil interactieve sociale media strategieën ontwikkelen, die het gesprek over en rond kunstactiviteiten tot stand brengen en waar mogelijk kunnen verdiepen. Op die manier wilden we de dialoog over of rond datgene dat de betrokken kunstenaars en kunstorganisaties aan de orde wilden stellen een plek geven in een digitale omgeving. Vijf kunstorganisaties werkten mee door verschillende cases aan te wijzen waarmee we als professionals en onderzoekers aan de slag zijn gegaan. Allereerst zijn sociale media strategieën ontwikkeld voor de voorstelling ‘De wierheid fan Wylgeragea‘ en – in twee fasen – het talentontwikkelingsproject ‘Fulkaan‘ van Keunstwurk. Daarop is gewerkt aan strategieën voor een community rond de tentoonstelling ‘Escher op reis’ van het Fries Museum, de voorstelling Elkenien is in prutser’ van Tryater en ‘Natuurlijk klassiek‘ van Stadsschouwburg De Harmonie. ‘Fulkaan’ kreeg nog een vervolg in NEO (Never Ending Orchestra).

In de praktijk bleek Facebook het meest geschikt voor de interactieve aanpak die we beoogden, al is er ook – niet ten onrechte – veel kritiek op het gebrek aan privacy dat dit platform biedt. De manier waarop sociale media platformen daar mee omgaan, blijft een aandachtspunt. Uiteindelijk hebben alle projectpartners met Facebook gewerkt, op de organisatiepagina of op een speciaal voor de case ingerichte pagina. In sommige gevallen is bewust met een besloten groep gewerkt.

De ervaringen en inzichten die de eerste cases hebben opgeleverd zijn gedeeld op de studiedagen. Onderwerpen die daarbij vaak terug kwamen zijn bijvoorbeeld: de relatie tussen offline- en online-activiteiten, het (onverwachte) gedrag van de doelgroep, hoe creëer je content die tot interactie leidt en welke rol speel je als professional in het gesprek. De winst van de uitwisseling van ervaringen en opvattingen blijkt elke keer terug te zien bij de volgende cases. Zo leidden de inzichten die de eerste cases opleverden bij ‘Fulkaan’ tot de ontwikkeling van wat we de ‘festival-strategie’ zijn gaan noemen. In de content wordt een directe link gelegd tussen de live-kunstactiviteiten en de sociale media omgeving waardoor een soort ‘festivalgevoel’ ontstaat die de betrokkenheid van de deelnemers versterkt. Daarbij wordt een wisselwerking tot stand gebracht tussen de openbare groep ‘Fulkaan‘ en de besloten groep ‘Fulkaan inside‘.

Ook het Fries Museum bouwde voort op de relatie en kwam tot een ‘paraplu-strategie’. In dit geval speelde de speciaal ontwikkelde Facebook-pagina ‘Planeet Escher’ de centrale plek waarop alle offline-activiteiten zichtbaar gemaakt konden worden vanuit het perspectief van de betrokken deelnemers. ‘Planeet Escher’ heeft zich ontwikkeld tot een levendige en geheel zelfstandig functionerende digitale community die nog steeds actief is. De ervaringen rond de voorstelling ‘De wierheid fan Wylgeragea’ en ‘Natuurlijk Klassiek’ leiden tot de ‘ambassadeursstrategie’. Bij deze cases zijn vrienden of experts gevraagd om content te maken en, zo mogelijk, ook als moderator op te treden rondom de voorstellingen of concerten. De Facebook-pagina van Elkenien is in prutser’ verdient bijzondere aandacht omdat in dit geval de jonge acteurs van de voorstelling de sociale media communicatie geheel voor eigen rekening namen met als doel om participanten op de lange termijn aan zich te binden. Ook deze community functioneert nog steeds. Het is de moeite waard om de verschillende community’s te bezoeken en te leren wat wij met elkaar ontdekt hebben!

Binnen ‘Ruimte voor dialoog’ is onderscheid gemaakt tussen verschillende functies en doelen die de sociale media strategieën kunnen vervullen. Opvallend is dat bij al de ontwikkelde communicatiestrategieën de socialiserende functie domineert. Dat wil zeggen dat het grootste deel van de content gericht is op het delen van ervaringen en opvattingen zonder deze te bevragen. Hoewel we ook expliciet gewerkt hebben aan het tot stand brengen van een dialoog of discussie over de inhoud van de kunstactiviteit kwam het inhoudelijke gesprek maar in beperkte mate op gang. Dat lijkt te maken te hebben met het feit dat het creëren van content die tot interactie leidt niet zo gemakkelijk is. Daarnaast is het modereren, het bewust aanzetten tot interactie, iets dat voor professionals niet vanzelfsprekend is en soms zelfs enigszins ongemakkelijk voelt. Het blijft in de meeste gevallen bij het nadenken over de rol (of de verschillende rollen) die je als professional speelt in de community. Het daadwerkelijk toepassen van die rol(len) in de praktijk vindt maar mondjesmaat plaats. Vandaar dat we ook een aantal tools hebben ontwikkeld voor professionals die als handvat kunnen dienen voor het tot stand brengen van interactie. Belangrijke tips naar aanleiding van de ontwikkelingstrajecten:

  • De communicatie op sociale media is een afspiegeling van wat zich in de werkelijkheid voordoet. Maak daar bewust gebruik en creëer een offline – online dynamiek.
  • De keuze voor het gebruik van een open of gesloten groep hangt samen met de voorkeuren en mogelijkheden van de doelgroep. Vertrouwen en privacy spelen een belangrijke rol bij die keuze.
  • Het lijkt er op dat het gemakkelijker is om betrokkenheid te creëren in een digitale omgeving die gekoppeld is aan een specifieke kunstactiviteit of -project. De websites en sociale media die vanuit de organisatie worden beheerd lijken vooral gebruikt te worden voor meer informatieve berichtgeving.
  • Modereren speelt een essentiële rol in het tot stand brengen van een dialoog op sociale media. Denk daarbij goed na over de rol die je als professional speelt en maak gebruik van kennis en ervaringen van andere betrokken, intern en extern (inclusief het publiek). Geef jezelf de ruimte om je rol te verkennen en zo nodig ook offline te experimenteren.
  • De belangrijkste aanwijzing is echter: Heb lef en creëer ruimte en tijd in de hectiek van alledag.

De titel van afsluitende studiedag is dan ook niet voor niets ‘Ruimte voor experiment’.

Uitnodiging eindpresentatie Ruimte voor Dialoog 2018 mail

‘Ruimte voor dialoog’ heeft ook duidelijk gemaakt dat er meer nodig is dan enthousiaste professionals, ambassadeurs en sociale media gebruikers die samen werken om een dialoog tot stand te brengen rond een kunstactiviteit. Om tot nieuwe manieren van werken te komen blijken ook een aantal (organisatorische) voorwaarden van belang. Kort samengevat valt op dat:

  • Het ontwikkelen van interactieve sociale media strategieën gebaat is bij een meer projectmatige manier van werken waarbij professionals uit verschillende disciplines aanschuiven. Daardoor hoeven (imaginaire) schotten tussen afdelingen niet eerst geslecht te worden. In de praktijk komt de samenwerking tussen communicatieve, educatieve en artistieke professionals namelijk niet gemakkelijk tot stand.
  • Streef naar een organische manier van samenwerken die past bij het 24/7 karakter van sociale media. Maak gebruik van richtlijnen die ruimte geven aan alle medewerkers die bij willen en kunnen dragen.
  • In de praktijk blijkt dat de verantwoordelijkheid voor het ontwikkelen van nieuwe werkwijzen en communicatiestrategieën vooral bij de uitvoerende professionals ligt. Er lijkt weinig draagvlak op managementniveau, waardoor het belang ervan niet altijd uitgedragen wordt. Dat vertaalt zich ook in een (ervaren) gebrek aan tijd en ruimte voor het ontwikkelen van nieuwe communicatiestrategieën en interdisciplinaire samenwerking.
  • Zorg voor continuïteit: In de praktijk zien we veel wisselingen van personeel, ondermeer door de inzet van freelancers en studenten. Zoek een manier om kennis, ervaring en vaardigheden vast te houden en over te dragen.
  • Het marketing-denken blijkt bij veel communicatieprofessionals dominant. Dat wil zeggen dat vaak ‘automatisch’ wordt overgegaan op denken in termen van kaartverkoop in plaats van het tot stand brengen van een inhoudelijk dialoog of een digitale community die een langere tijdsinvestering vraagt. Educatieve professionals lijken een voorkeur te hebben voor live-interactie. De samenwerking tussen beide afdelingen is daardoor een (interessante!) uitdaging. De link met artistieke professionals komt maar in beperkte mate tot stand. Dat is wat ons betreft een gemis.

Tegelijkertijd hebben we gezien dat – mede door ‘Ruimte voor dialoog’ – veranderingen hebben plaatsgevonden in de betrokken kunstorganisaties. Zo zijn er nieuwe afdelingen communicatie ingericht en sociale media medewerkers aangetrokken bij kunstorganisaties die pas met sociale media werkten en zijn in alle gevallen nieuwe manieren van werken ontwikkeld die een basis vormen voor het ontwikkelen van sociale media communicatiestrategieën voor de toekomst. Kortom: Er is ruimte voor groei!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *