Ontwikkeling van methoden voor de interactieve inzet van sociale media rond kunstactiviteiten.
Tools voor cultuurprofessionals.
Hoe kun je het gesprek over en rond kunstactiviteiten tot stand brengen en mogelijk verdiepen? Het onderzoeksproject Ruimte voor dialoog probeert antwoord te geven op die vraag, door het ontwikkelen van sociale media strategieën hiervoor. Zo wilden we de dialoog over of rond datgene dat de betrokken kunstenaars en kunstorganisaties aan de orde wilden stellen een plek geven in een digitale omgeving.

Vijf kunstorganisaties werkten mee door verschillende cases aan te wijzen waarmee we als professionals en onderzoekers aan de slag zijn gegaan. Allereerst zijn sociale media strategieën ontwikkeld voor de voorstelling De wierheid fan Wylgeragea en – in twee fasen - het talentontwikkelingsproject Fulkaans van Keunstwurk. Daarop is gewerkt aan strategieën voor een community rond de tentoonstelling Escher op reis van het Fries Museum, de voorstelling Elkenien is in prutser van Tryater en Natuurlijk klassiek van Stadsschouwburg De Harmonie. Fulkaan kreeg nog een vervolg in NEO (Never Ending Orchestra).

Er valt veel te zeggen over het ontwikkelingsproces dat we met elkaar hebben doorlopen. Op deze website vind je een verzameling van inzichten vanuit verschillende perspectieven, vanuit de onderzoekers, de professionals, docenten en studenten. De aard van de bijdragen is dan ook heel verschillend. Dat nodigt, zo hopen wij, uit tot dialoog. Daarom is er ook een forum op deze website te vinden waarin we, eigen aan de doelstellingen van Ruimte voor dialoog, gezamenlijk verder kunnen bouwen aan kennis over het stimuleren van betekenisvolle interactie op sociale media die bijdragen aan het versterken van het maatschappelijk belang van de kunsten.

Graag tot ziens, ook namens de betrokken professionals,


Antine Zijlstra
(NHL Stenden Hogeschool)


Navigatie

Deze website heeft als doel de bevindingen van het onderzoeksproject ‘Ruimte voor Dialoog’ voor een breder publiek toegankelijk te maken en om tools aan te reiken aan cultuur- en marketingprofessionals uit het werkveld. Om door deze website te navigeren kan een keuze gemaakt worden uit het type inhoud (content: onderzoek → blauw, reflectie → roze, en tools → wit), de organisatie (de cases) waar het over gaat, en de thema’s die uit het onderzoek naar voren kwamen. Deze kunnen als verschillende filters in combinatie met elkaar worden toegepast om alleen die berichten te tonen waar op dat moment interesse voor is. Klik op het minnetje achter het filter of op het filtericoon zelf om het filter te wissen.

Deze website is net beschikbaar. Dat betekent dat er mogelijk nog onvolkomenheden zijn. Laat het ons weten via: info@ruimtevoordialoog.nl

Wanneer de inhoud van de berichten vragen oproept, zien we je reactie graag op het forum. We zetten de dialoog daarover namelijk graag in gang!



Wat wil je bereiken met de kunstactiviteit en welke rol kan sociale media daarin spelen?

Antine Zijlstra en Sophie Elkhuizen

Het opstellen van een communicatiestrategie start met vast te stellen welke doelen nagestreefd worden, met de specifieke kunstactiviteit, maar ook organisatie breed. Een eerste vertrekpunt is de missie van de organisatie. Wat is de missie van de organisatie en hoe verhoudt de specifieke kunstactiviteit zich tot deze missie? Op welke wijze draagt de activiteit bij aan de missie?

Een tweede belangrijke vraag is het doel van de kunstactiviteit. De kunstactiviteit kan ver schillende doelen hebben die als uitgangspunt dienen voor het kiezen van een bepaalde communicatiestrategie. Binnen ‘Ruimte voor dialoog’ hebben wij drie generieke doelen geformuleerd op basis van functies die kunst kan vervullen: kwalificeren, socialiseren en subjectiveren.

Kwalificerende functie: Iedere kunstvorm stelt specifieke ‘eisen’, de min of meer objectieve normen waaraan voldaan moet worden binnen een kunstdiscipline. Doel hierbij is het aanleren van kennis, vaardigheden, regels en kwaliteitsnormen die bij een kunstdiscipline horen. Communicatie rondom dergelijk kunstactiviteiten is vooral gericht op het aanleren en oefenen van kennis en vaardigheden onder leiding van experts.

Socialiserende functie:Kunstparticipatie kan een identiteit bevestigen en daarmee ook de plaats die iemand in een sociale context inneemt; het kan een individu helpen in een sociale orde te integreren. Doel is vooral om participatie tot stand te brengen en te bevorderen, om mensen kennis te laten maken met kunst, kunstenaars en het (gezamenlijk) beleven van kunstactiviteiten. Communicatie draagt vooral bij aan het bekend maken van kunstactiviteiten (vaak voor een breed publiek), zowel vanuit sociaal-maatschappelijk als educatief perspectief. Het gaat dan om herkenning, het gevoel van ergens bij horen, om een bevestiging van de eigen identiteit. Daarbij is er veel aandacht voor de (persoonlijke) beleving.

Subjectiverende functie: Kunst daagt uit, stelt ter discussie, biedt een onmaat. Kunst biedt participanten bij uitstek gelegenheid om bestaande opvattingen en denkbeelden te bevragen, en mogelijk te veranderen. Vanuit dit perspectief draagt kunst bij aan het omgaan met de veranderlijkheid van de samenleving en identiteitsvorming. Het doel dat hiermee samenhangt is het tot stand brengen van inhoudelijke gesprekken naar aanleiding van de kunstactiviteit. Dit betekent dat de communicatie vooral gericht is op het stimuleren van dialoog, discussie en zo mogelijk ook (publiek) debat.

Kunst vervult deze functies voor kunstenaars en andere professionals, maar ook voor een publiek en draagt, juist doordat het zowel bevestigend als bevragend en bekritiserend kan werken, bij aan de vorming van de gemeenschap. Sociale media faciliteren bij uitstek een platform waarop mensen als het ware mede vormgeven aan hun samenleven, door middel van discussie en interactie. Sociale media bieden gebruikers de kans om ervaringen en betekenissen te delen, te bespreken en te bediscussiëren en op die manier een nieuwe, meer democratische plaats voor gesprek en discussie, voor een publiek debat, als een ruimte voor dialoog. In die ruimtes worden gebruikers niet gezien als passieve consumenten, maar als actieve actoren die bijdragen aan opinievorming en dus ook aan het ontwikkelen van een gemeenschap.

In veel kunstactiviteiten zullen alle drie de functies in meer of mindere mate terug te vinden zijn. Zeker de socialiserende en de subjectiverende functies zijn in feite twee kanten van dezelfde medaille. Of een kunstactiviteit subjectiverend dan wel socialiserend werkt, is namelijk mede afhankelijk van de individuele kunstparticipant: wat voor de een bevestigend is, kan juist voor de ander zeer confronterend zijn. Het gaat er hier vooral om dat van te voren nagedacht wordt over welke functie dominant zal zijn in de communicatie over de kunstactiviteit en daarmee dus ook tot primair doel van de activiteit benoemd kan worden. Een combinatie van communicatiestrategieën is ook denkbaar. Het is vooral van belang om hier op voorhand over na te denken aangezien het gevolgen heeft voor bijvoorbeeld de inhoud van de communicatie, de organisatie van de communicatie, maar vooral ook voor de rol die de kunstprofessional speelt in de interactie.

Ontwerpeisen en richtlijnen voor gebruik van sociale media in de kunsten

  • Aan de basis van de interactieve communicatiestrategieën liggen zowel ontwerpprincipes ingegeven door de specifieke eigenschappen van sociale media, als opvattingen over wat de specifieke waarde van kunst is voor een samenleving op basis van de functies die kunst daarin kan vervullen.
  • Ga bij het ontwikkelen van sociale media communicatiestrategieën uit van het eigene van artistieke communicatie. Sociale media bieden in potentie veel mogelijkheden voor uitwisseling en interactie maar dit gebeurt niet vanzelf. Valkuil is dat de complexiteit van de artistieke communicatie ‘verdwijnt’ in de potentiële oppervlakkigheid van sociale media communicatie.
  • In navolging van de drie functies van kunst, kunnen drie sociale-mediastrategieën benoemd worden: een kwalificerende, een socialiserende en een subjectiverende strategie. Deze strategieën kunnen specifieker worden uitgewerkt op basis van de inhoud en doelen van de kunstactiviteit, de doelgroep en andere (rand)voorwaarden.

De literatuur die gebruikt is voor dit artikel vind je in de literatuurlijst.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *